Thứ Sáu, ngày 10 tháng 7 năm 2009

Vẻ đẹp khuất lấp


Đề thi Văn Đại học khối C năm 2009 có câu hỏi sau:

Câu III.a. Theo chương trình Chuẩn (5,0 điểm) Cảm nhận của anh/chị về những vẻ đẹp khuất lấp của nhân vật người vợ nhặt (Vợ nhặt - Kim Lân) và nhân vật người đàn bà làng chài (Chiếc thuyền ngoài xa - Nguyễn Minh Châu).

Tự nhiên muốn bàn về cái gọi là vẻ đẹp khuất lấp.

Trong quan niệm về cái đẹp của người Việt, những gì lồ lộ là những cái đáng lên án. Chỉ những cái che đi mới đáng để chiêm ngưỡng thưởng ngoạn. Duyên dáng thì phải là duyên ngầm, mặc áo dài thì phải e ấp, vẻ đẹp phải tiềm ẩn.

Cái gì cũng phải hidden, hidden hidden.

Tưởng tượng một cái hộp kín, bên trong có một cái gì đó mà người ta nói với chúng ta đấy là cái đẹp. Dù không nhìn rõ, không nghe thấy, không nói ra, chúng ta phải bình phẩm nó. Khả năng tư duy siêu thực của người Việt có lẽ phải đạt đến mức đỉnh cao chói lọi mới có thể đáp ứng được những yêu cầu này.

Làm thế nào để cảm nhận được vẻ đẹp khuất lấp?

Có lẽ phải đào nó lên, bới nó ra, giật giằng xé thứ che phủ nó.

Và như thế, ta thấy rằng, bản chất việc tìm hiểu cái đẹp của chúng ta là sadomachoism.

*************
Sau đây là gợi ý lời giải của nhóm giáo viên Văn trường Chu Văn An (Hà Nội) trên Dân trí. Marcus bôi màu nhấn mạnh:

- Kim Lân và Nguyễn Minh Châu là hai nhà văn tiêu biểu của nền văn xuôi Việt Nam hiện đại. “Vợ nhặt ” và “Chiếc thuyền ngoài xa” là những truyện ngắn dung dị nhưng đã để lại nhưng ám ảnh sâu sắc trong lòng độc giả.

- Qua hai thiên truyện, các tác giả đã giúp người đọc khám phá và rung động trước những “vẻ đẹp khuất lấp” của những con người lam lũ, đói khổ, đặc biệt là nhân vật người vợ nhặt và người đàn bà làng chài.

- Vẻ đẹp khuất lấp là những vẻ đẹp không dễ nhận thấy, thường ẩn mình trong bề ngoài thô kệch, xấu xí… Nguyễn Minh Châu luôn tâm niệm: thiên chức của nhà văn là suốt đời đi tìm những hạt ngọc ẩn giấu trong bề sâu tâm hồn con người.

- Người vợ nhặt và người đàn bà làng chài đều là những người vô danh tính, có số phận nhiều thua thiệt, bị cuộc sống dồn đẩy vào những hoàn cảnh trớ trêu, éo le…

- Tuy nhiên, ở họ vẫn lấp lánh những vẻ đẹp:

+ Tình yêu cuộc sống mãnh liệt: người vợ nhặt bỏ qua những mặc cảm, sự sĩ diện… theo không một người đàn ông mới gặp để không bị cái đói cuốn xuống vực thẳm; người đàn bà làng chài nhẫn nhịn chịu đựng người chồng vũ phu để được hưởng niềm vui làm vợ, làm mẹ

+ Đức hi sinh, lòng vị tha: người đàn bà làng chài không oán chồng, luôn nhận lỗi về mình trong bi kịch gia đình, luôn trân trọng, chắt chiu những niềm vui nhỏ bé; người vợ nhặt đã chấp nhận thực tế phũ phàng để cùng mẹ con Trang xây dựng tổ ấm gia đình…

+ Thấu trải lẽ đời: người đàn bà làng chài đã khiến Đẩu và Phùng ngộ ra những chân lí sâu kín của cuộc đời, người vợ nhặt đã hiểu thấu tấm lòng nhân ái bao dung của bà cụ Tứ mà thay đổi để trở thành dâu con trong gia đình….

- Với việc khám phá, ngợi ca những vẻ đẹp khuất lấp tiềm ẩn của tâm hồn con người lao động bình dị, lam lũ, hai nhà văn đã góp phần tạo nên những giá trị nhân đạo mới mẻ và sâu sắc.

34 nhận xét:

  1. Ngày xưa tôi đâu có được học tác phẩm Chiếc thuyền này nhỉ?

    Nhưng dựa vào phân tích kia thì thấy quả là phản tiến bộ: "người đàn bà làng chài nhẫn nhịn chịu đựng người chồng vũ phu để được hưởng niềm vui làm vợ, làm mẹ". Cái này mà là vẻ đẹp tiềm ẩn ư? Cái này gọi là ngu. Bây giờ các bác phải khuyên chị em vùng lên, đập chết thằng chồng vũ phu kia đi chứ? Chưa kể việc các nghiên cứu hiện nay chỉ ra: bố mẹ xung khắc thì ảnh hưởng xấu đến con cái hơn là việc ly hôn.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. niềm vui làm vợ làm mẹ chẳng phải rất đáng quý hay sao? người chồng trong tác phẩm quả đúng là rất vũ phu nhưng đó lại là chi tiết hợp lí biểu hiện cho cái cảnh nghèo và sự "ngu dân" của chiến tranh "mang lại" sao?
      Nay cả khi hiện nay các nghiên cứu chỉ ra việc bố mẹ xung khắc có ảnh hưởng lớn đến con cái hơn là việc li hôn đi chăng nữa thì chẳng phải trong cái nghèo nàn của xã hội xưa người ta chẳng phải "sống cho con đấy ư"?

      Xóa
  2. Trả lời
    1. bo tay. neu alam con vay thi bat hioeu qua'.

      Xóa
  3. Bỏ qua mặc cảm sĩ diện đi theo giai để có cái ăn thì là đẹp à? khó thế? Hay thời nay nhiều gái đẹp kiểu ấy nên phải đưa hướng dẫn như vậy vào giáo trình chăng? :D

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Có rất nhiều cách để người ta hiểu về người "Vợ nhặt" nhưng cũng không ít người hiểu nó một cách sâu sắc. trong hoàn cảnh nạn đói cuối năm 1944-đầu năm 1945 ấy, trong cái đói đeo đẳng mà hoàn cảnh lại éo le, thì ít ai nghĩ đến việc tìm kiếm tình yêu thật sự "Biết chúng có nuôi nổi nhau qua cơn hoạn nạn này hay không?", và cái tình yêu trong "Vợ nhặt" cũng chỉ đơn giản là việc "sà vào miếng ăn" cho nên nếu hiểu sai về người đàn bà trong "vợ nhặt" có thể dẫn đến hậu quả không tốt cho thế hệ tiếp sau.

      Xóa
    2. ban thu dat minh vao nhung con ng thoi bay gio thi moi biet duoc, tai cs wa nhiu mau hong nen suy ngi cua moi ng moi nhu the

      Xóa
  4. Đăng thêm bài giải tham khảo của em Doom nữa nó mới đủ bộ :D

    Trả lờiXóa
  5. Đề thi mới:
    "Anh/Chị hiểu như thế nào về vẻ đẹp lõa lồ và vẻ đẹp khuất lấp?"

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. 1) Vẻ đẹp lõa lồ là vẻ đẹp từ cái nhìn bên ngoài, đó là vẻ đẹp "trời ban" và đồng thời đó cũng là vẻ đẹp của sự "chỉnh chu nhan sắc" của chủ thể.
      2) Vẻ đẹp khuất lấp là vẻ đẹp của tâm hồn con người, được hun đúc qua quá trình rèn luyện và xây dựng của con người trong lòng mọi người và cả trong chính bản thân họ.
      "Vẻ đẹp khuất lấp" là nền tảng trong đạo lí làm người của mỗi con người mà mỗi người có một cách hiểu khác nhau về nó, đó là nền tảng đẻ con người xây dựng các mối quan hệ bền vững trong cuộc sống.

      Xóa
  6. Bài làm của doomer:

    Trong văn học thì người nào mà hông có vẻ đẹp, phụ nữ cũng là người, suy ra phụ nữ cũng có vẻ đẹp. Mà hông có gì đẹp thì ai mà đem vô chương trình phổ thông làm jì :)). Thiệt là tội nghiệp các bạn học sinh, nhìn hoài có thấy gì đâu, mấy nhà văn cao siêu quá mà :(. Dù vậy, nếu đọc vô mà hông thấy gì đệp như con rệp thì sau khi qua tay các nhà phê bình văn học, cái đẹp đó cũng sẽ hiện ra ...như con ma trong cái ca mà thui.

    Roài một khi đã vào tới sách giáo khoa roài thì ai mà dám không thấy đẹp : "Không thấy đẹp hả mậy? Nghỉ học đi con". :(( Mà đây là đề văn khối C nên đâu có dễ, phải chi nói vẻ đẹp không thôi đi, cái này là "vẻ đẹp bị KHUẤT LẤP" mới ác. Kỉu này đem cho mấy bạn Hồi giáo tối ngày trùm mền kín mít làm còn dễ chứ cho con em chúng ta thiệt là khó khăn gian khổ như đi xuống lỗ mà ôm theo thuốc nổ ah nha :(( .
    Muốn thấy được vẻ đẹp bị khuất lấp đó thì chúng ta phải nhìn thật kỹ vào từng nhân vật, với một cai nhìn thật là phóng khoáng:

    Thứ nhất là người vợ nhặt : "trên cái khuôn mặt lưỡi cày xám xịt chỉ còn thấy hai con mắt" .Đây, theo mô tả của Tô Hoài thì chị có khuôn mặt góc cạnh như Jenifer Garner, tui có hơi bị đen , nhưng đó chỉ là do chị coi MTV nhìu quá, rùi ham đua đòi, make up cho cố zô để giống các em ca sỹ nhạc rock nên mới vậy thôi, chúng ta hoàn toàn thông cảm cho chị.
    Mà chị ăn bận cũng zất thời trang đó chứ bộ, zị mà dám chê sao: "hôm nay thị rách quá, áo quần tả tơi như tổ đĩa". Không những ghiền MTV, chị còn mê FashionTV nữa, chị không ngần ngại bận
    những bộ thời trang hơi.. quá khác người để dạo phố, vì đó là thời trang mà :D . Chắc là nhờ vậy mà chị đã kua được anh Tràng ngay từ cái nhìn đầu tiên.
    Rồi chưa đầy 12 tiếng đồng hồ mà chị cua xong trai rồi mà ai dám kiu chị xấu hử :? Chị được anh Tràng dắt lên Parkson mua cho cái giỏ Marc Jacob để đựng "đồ lặt vặt" nữa kìa. Tóm lại, chị đẹp nhưng vẻ đẹp của chị đã bị dư luận cổ lổ sỉ, lạc hậu thời phong kiến bấy giờ đả kích ghê gớm. Thật là bất công cho những con người dám đi trước thời đại mà lại gặp phải sự phũ phàng như con
    kiến càng của lịch sử T_T.

    Thứ hai là người đàn bà hàng chài, một người phụ nữ giàu có, có cả một chiếc du thuyền để lênh đênh du ngoạn khắp biển khơi cùng với người chồng vạm vỡ như Vin Diesel, với 1 bầy con thật đáng yêu như bảy chú lùn cùng một cuộc sống thật êm đềm cùng gió bão. Lâu lâu ăn hải sản chán roài, họ còn lên nhà hàng thương thức món đặc sản " xương rồng luộc chấm muối" .
    Chị này đẹp ra sao? Mặt chị rỗ nặng do bắt chước MJ vô caí thẩm mỹ viện của Frankeinstein. Tiu roài :(( Nhưng chắc chắn là chị đã rất đẹp mới cưới được anh lực sỹ tỷ phú kia .Dù sao thì chị vẫn có một vẻ đẹp wý xờ tộc mà không phải người đàn bà nào cũng có được. Chị cũng cơ bắp lắm chứ bộ, lưng chị cong như tôm, chắc vì vác tiền mệt quá. Chân chị đi chữ bát như...siu mẫu quốc tế. Chị này hình như cũng coi FTV zữ lắm ah nha :)) :
    Chị mặc toàn hàng hiệu không à. Nào là áo Versace nhũ bạc nè "tấm lưng áo bạc phết và rách rưới", mang giày Bitis gót vừa dày vừa cao, nên làm cho "bước chân nặng nhọc lảo đảo"
    Thật là người phụ nữ quý phái và sang trọng đó nha. Tóm lạị, chị đã đẹp, và vẫn đẹp. Như MJ dù có khuôn mặt bị biến dạng ghê gứm nhưng vẫn cả triệu cô gái phải điên đảo đó thôi :)

    Kết luận: ta phải dùng ánh mắt thật sâu sắc và tình củm để đánh giá chính xác vẻ đẹp của phụ nữ. Không nên đáng giá quá hời hợt một cách bất chợt
    vì vẻ đẹp thực sự của họ thường bị che khuất bởi những khó khăn, định kiến của cuộc đời, hay là do... áo quần che mất =)) . Hết.

    Xin giám khảo bảo trọng =))

    GHI CHÚ : (cho các bạn nào chưa đọc 2 tác phẩm đó)
    "Người vợ nhặt" là một con nhỏ sắp chết đói, rách nát đang đứng (bên) đường, hên làm sao anh Tràng lái xe bò đi ngang qua đùa 1 câu cái thành zợ chồng o_@
    "Người đàn bà hàng chài" là bà kia, zợ của "người đàn ông hàng chài".Hai ngừi này đói khổ lênh đênh suốt, Lâu lâu chả đem bả lên bờ để wất (nghĩa đen à nha :p) vì bả ko mún bị wất trên thuyền,sợ bầy con nhìn thấy, tụi nó hư hỏng :))

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. có phải bạn bị nhiễm các kênh truyền hình nặng nề quá rồi không? :((

      Xóa
    2. b nay viet van hay day. dc.

      Xóa
    3. 2 tac gia nay ma doc dc nhug dong nay chat co chet cug doi mo song lai wa

      Xóa
  7. Theo em, vẻ đẹp khuất lấp là từ an ủi cho gái xấu.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Không hẳn đó là từ để an ủi cho các chị em không có được dung nhan tốt, thế bạn nghĩ gì về một người con gái đẹp có những vẻ đẹp khuất lấp?

      Xóa
    2. theo mk doi khi cai ve dep khuat lap ay chinh la tu tam hon, suy ngi va hanh dong. phai chang do chinh la chia khoa cho nhung trai tim dong cam

      Xóa
  8. Anh Marcus nói đúng. Lâu nay em cứ nghĩ Nhật là bọn hardcore S&M nhưng chính ra VN mình mới gọi là vô địch về khoản này.

    Trả lờiXóa
  9. Làm ơn đi
    Mấy bạn có chịu tìm hiểu tác phẩm không vậy
    Tuy tôi không phải dân chuyên văn nhưng đã có điều kiện tiếp xúc với tác phầm.Hãy tìm hiểu, đọc và cảm nhận để biết tại sao mấy comment của mấy bạn sẽ trở thành trò cười cho thiên hạ.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Ừ đúng đó, thật mất mặt quá đi!

      Xóa
  10. tôi đồng ý với bạn snoworld_666 ! khi ng ta đã đưa tác phẩm đó vào trong chương trình thì ko có gì để chê bai, ý kiến. các bạn là một công dân của nước VN , văn học nước mình mà đem ra bình luận như thế, đúng là làm trò cười cho thiên hạ. như bài làm của bạn doomer thật sự là đáng phê bình.

    Trả lờiXóa
  11. mọi lý thuyết đều màu xám , chỉ có cây đời mãi xanh tươi..

    Trả lờiXóa
  12. nếu bạn nói người đàn bà chấp nhận hy sinh chịu đựng người đàn ông vũ phu đó là sai là phản tiến bộ thì bạn có cái nhìn chẳng khác gì Đẩu và Phùng,chì nhìn cuộc sống bằng sự nông nổi,bằng lý thuyết của vế luật pháp của một ông chánh án, bằng tâm hồn nghệ sĩ của nhiếp ảnh Phùng,đâu phải cái gì cũng đẹp cũng lãng mạn như trong thơ văn.

    Trả lờiXóa
  13. Nay nước ta lại xuất hiện nhiều nhà phê binh văn chương nữa rui

    Trả lờiXóa
  14. tsao lai co nhung nguoi nhin doi 1 cach phiem dien nhu 1 so nguoi the nhi

    Trả lờiXóa
  15. Các tác phẩm văn học một khi đã được đưa vào chương trình học phổ thông có nghĩ là không có gì để bàn luận thêm.
    Trong khi tham gia chương trình học ta có thể tự do nhận xét, hỏi ý kiến các thầy cô và tự đúc rút ra bài học cho bản thân về các nhân vật, ý nghĩa hình tượng trong các tác phẩm. Nhưng tại sao trong khi các bạn học ít có bạn nào khi được giáo viên hỏi: "em nào coa vấn đề gì chưa hiểu cần hỏi thêm không?" thì không có lấy nổi một cánh tay giơ lên, vậy mà trong các diễn đàn văn học thì cứ chê bai tác phẩm này như thế này, tác phẩm này như thế khác. Hay là trong trường vì "sợ các thầy cô ghét, hạ điểm nên không dám lên tiếng?".
    Nếu ai có suy nghĩ đố thì quả thật là một sai lầm vô hạn, vì ít ai biết rằng những đóng góp của học sinh trong giảng dạy cũng chính là động lực để các cán bộ, nhân viên trong Bộ GD-ĐT hoàn chỉnh hơn các bộ sách dùng trong phổ thông.

    Trả lờiXóa
  16. 2` that vao day cai~ nhau vui that.

    Trả lờiXóa
  17. đúng đấy, khi đọc bài văn phan tik cua bạn đó mà m thấy thất vọng,"vợ nhặt" va "chiếc thuyền ngoai xa" la những tác phâm hay va sau sắc ma bj đem ra "mổ xẻ" bằng nhưng người kém hiểu bjt về văn học.Kim Lân va nguyễn MINH CHAU chắc phai sock nậng lắm khj dok dk bai viết trên.

    Trả lờiXóa
  18. Nhung ng k hieu ve tac pham sao cu binh luan lung tung the. Doc ma thay buc xuc thay cho tac gia. Bao ng vk nhat bo qua si dien theo trai vi mieng an the co hieu dc tai sao ho phai nhu the, tac gia noi dieu do chang qua chi la de khac hoa mot cach chan thuc hien thuc cuoc song lam bien doi nhan hinh va nhan cach con nguoi... Bao thang con bat hieu vi danh bo nhung phai hieu tai sao no lam vay. That k the hieu noi nhung nguoi kia nghi cai gi ma lai phat bieu ra nhung cau noi thieu hieu biet nhu the. Cu phai the hien cho moi nguoi biet minh k biet go thi moi la hay ah.

    Trả lờiXóa
  19. nghệ thuật không phải là ánh trăng lừa dối, cũng không nên là thứ ánh trăng lừa dối.Nghệ thuật phải là tiếng đau khổ kia thoát ra từ những kiếp lầm than.
    Vẻ đẹp của con người cũng vậy- nó tiềm ẩn sâu thẳm trong mỗi người-đó là vẻ đẹp tâm hồn, giàu đức hi sinh của người phụ nữ Việt hết lòng vì chồng con.Là một tâm hồn ham sống,biết nương tựa vào nhau, vun vén hạnh phúc gia đình....

    Trả lờiXóa