Thứ Ba, 15 tháng 9, 2009

Cuộc sống của những người khác

Tôi mua cuốn Du hành cùng Herodotus từ nửa năm trước ở số 7 Đinh Lễ, trong chuyến đi về thăm quê hương. Cuốn sách nằm im trên giá suốt thời gian đó, vì tôi biết cần một không gian và thời gian thích hợp cho việc đọc nó.

Còn gì chuẩn xác hơn khi đọc nó giữa im lặng của núi đồi, xa xa là biển Địa Trung Hải, trong một chuyến du ngoạn không màng bận đến thế sự?

Tôi đọc cuốn sách mất hai ngày, đôi khi có đứt quãng bởi những tiếng chim reo và mèo kêu, bởi gió mơn man trong thung lũng và tiếng bước chân ngựa trên đường làng đối diện. Ở đây, tại ngôi làng nhỏ Binibassí gần Sóller, thời gian vừa ngừng lại vừa trôi đi theo những đám mây vương vấn trên đỉnh núi trước mặt mỗi chiều mang đến một cơn giông và rả rích suốt đêm như thì thầm cùng tôi câu chuyện vượt không gian và thời gian.

Vâng, đó cũng là chủ đề chính trong Du hành cùng Herodotus: vượt biên giới của không gian và thời gian.

Ước muốn cháy bỏng của Ryszard Kapuscinski là một lần được vượt qua biên giới Ba Lan, không phải vì mục đích muốn xem bên kia biên giới có gì, mà cái hành động vượt qua biên giới ấy mới quan trọng. „Con đường là mục đích“ - ngạn ngữ Đức đúc kết cho chúng ta như thế. Là phóng viên-thông tín viên, hẳn Kapuscinski hiểu rõ điều này. Những trải nghiệm trên đường chính là cuộc sống, cuộc sống của những người khác, để ta biết thêm về cuộc sống của chính ta. Vì „ta đứng trong bóng tối, được ánh sáng vây quanh“.

Song song với những chuyến vượt biên giới địa lý là hành trình vượt biên giới thời gian của Kapuscinski cùng cuốn Sử ký của Herodotus. Những câu chuyện được viết ra hai nghìn năm trăm năm trước khi là nơi chốn lý tưởng để trốn tránh hiện tại, lúc là tấm gương soi rọi những ứng xử hành vi của tình huống đang diễn ra ở thế giới ngày nay. Trên hết, với cuộc đồng hành qua những trang sách này, Kapuscinski rút ra được những bài học quý giá về nghề nghiệp (kỹ thuật viết của Herodotus), và những câu hỏi tìm hiểu sâu hơn bản chất của vấn đề (tính chính xác và tình cảm đằng sau những trần thuật lạnh lùng của con chữ).

Muốn làm được điều đó, phải đi.

Phải chính mắt nhìn thấy.

Chính mắt nhìn thấy, để hiểu rằng ta, dù đang ở Châu Âu với chủ nghĩa lấy Châu Âu làm trung tâm thế giới, hay ở Trung Quốc với ý tưởng lộ liễu từ chính cái tên, hay ở Châu Phi với cuộc đấu tranh tìm lại vị trí của lục địa đen là cái nôi của loài người trong nhận thức về thế giới, ta cần phải tìm hiểu cuộc sống của những người khác, không nhằm mục đích tự định nghĩa mình, mà có lẽ để nhận ra rằng ta chỉ là đám tro hòa mình vào dòng sông Hằng ở Ấn Độ, nơi ở phía bờ kia của dòng sông đang có những con người đang muốn tẩy rửa bụi trần và tội lỗi khi đắm mình trong nó.

Ta là một phần của vạn vật. Vạn vật là ta.

Đó cũng là cái cốt lõi trong bí quyết sống và tồn tại, dù dưới thời đại nào, chính quyền nào, thể chế nào hay lý tưởng nào.

Từ lúc giở trang đầu của Du hành cùng Herodotus cho đến khi khép lại nó, tôi như vừa đi qua một giấc mơ, có phần hiện thực, có phần mơ hồ. Nhưng có lẽ đó là một giấc mơ của định mệnh.

Tôi, cũng như bạn, chỉ là một kẻ hành hương trầy trật đi bằng các con đường khác nhau để đến cùng một mục đích (Antoine de Saint-Exupéry). Mục đích ấy, chính là việc lên đường để khám phá cuộc sống của những người khác.

**********
Cam on Nguyen Thai Linh da dich cuon sach bang mot thu tieng Viet trong sang nhung khong kem phan hap dan.

16 nhận xét:

  1. Ngồi ở Địa Trung Hải đọc Du hành cùng Herodotus, ra được nhiều triết lý nhỉ :)

    Trả lờiXóa
  2. minh co may nguoi ban di An Do ve, deu co chung 1 nhan xet: cuoc song o do rat ngheo kho, nhung nguoi ta co the nhan ra ve an la.c noi nhung con nguoi o do.

    thich triet ly cua quyen sach (hay cua marcus) nay :)) doc thay mot chut gi quen thuoc, co le vi minh cung da nghi toi dieu do nhung chua nghi cach dien ta no ra, nhu cach marcus dien ta thoi.

    Pink

    Trả lờiXóa
  3. Bạn Marcus review sách hay thế này thảo nào bạn Nhị Linh phát sốt:)

    Trả lờiXóa
  4. Quan trọng nhất là câu kết :p

    @Bớ bạn Thái Linh, Lan muốn quyển sách đó :P

    Trả lờiXóa
  5. Đó là hành trình tìm về nội tâm đó anh Ma cú à :">

    Chúng ta chính là vũ trụ này, là god, là ... bất cứ thứ gì chúng ta nghĩ

    Trả lờiXóa
  6. @Ngọc Lan: Sách thì dễ thôi, nhưng đọc xong phải có review ném đá, chịu ko?

    Nếu chịu thì gửi cho tớ cái địa chỉ :)

    Trả lờiXóa
  7. Bài này của Marcus đọc hay quá. "Con đường là mục đích" : đơn giản đến vậy mà nhiều người vẫn không tự trả lời được câu hỏi "Để làm gì ?". Thêm một ví dụ minh họa nhé :

    có một con đường ta đi
    giá chi không bao giờ tới đích ...

    Trả lờiXóa
  8. Ơ, mà cái câu "con đường là mục đích" là ngạn ngữ Đức à? Tớ tưởng là ngạn ngữ Ba Lan chứ nhỉ? :)

    Trả lờiXóa
  9. Em nhớ là Đức và Balan thuộc nước Phổ ngày xưa mà :">

    Trả lờiXóa
  10. Bác Marcus viết bài review này rất trong sáng dễ hiểu và dễ rung động, em rất thích. Không phải văn phong khù khoằm gặm nhấm như bác Nhị Linh, em cũng thích nhưng mà thích kiểu khác =))

    LSD

    Trả lờiXóa
  11. @ Thái Linh: hic, sao khó vậy. Để cho người ta tâm lý thanh thản đọc trước chứ.
    Nghe bạn Thái Linh sẽ gửi thích chí quá, ít nhất là có chữ ký của dịch giả (thay vì phải "dịch thật" chứ nhỉ :p) Nguyễn Thái Linh trên đó, nhưng e tiền gửi... hehehe

    Trả lờiXóa
  12. @Ngọc Lan: PM vào Facebook cái địa chỉ cho tớ nhé, hoặc là gửi vào mail: thailinh@gmail.com

    Tiền gửi sách thì bao giờ sang Mỹ, tớ sẽ đến nhà Ngọc Lan đòi lại :))

    Trả lờiXóa
  13. À Marcus ơi, cho tớ kiểm duyệt câu cuối rồi bê bài này về nhà tớ nhé :)

    Trả lờiXóa
  14. anh làm em ngại với dịch giả ghê. :"> sách được tặng từ đời nào rồi mà chưa viết nổi một chữ. hix.

    Trả lờiXóa
  15. @Imagine: Ko cần viết, chỉ cần thấy có hạn sạn hay viên đá nào thì nhặt giúp thôi :)

    Mà lạ thật, sao tớ lại chưa tặng sách cho bạn Marcus nhỉ, để bạn phải chạy ra Đinh Lễ mua, thiếu sót quá! Thôi lần sau sẽ đền nhé! :)

    Trả lờiXóa
  16. Cảm ơn tất cả mọi người. Viết được một bài nho nhỏ mà nhận được sự chia sẻ lơn lớn như thế này bỗng nhiên thấy cuộc sống thật ý nghĩa và đáng... lên đường ạ. :)

    @Thái Linh: Quên cảm ơn thêm là những chú thích của dịch giả rất thú vị. Chẳng hạn như người dịch bình thường chú thích Goa là một bang của Ấn Độ. Dịch giả thân yêu của chúng ta thì cho biết rằng Goa là bang NHỎ NHẤT của Ấn Độ. Vụ ngạn ngữ: chắc là cũng có những thứ giông giống nhau chứ nhỉ. Vụ không được tặng sách: ngày xưa khi biết tin ra sách định đánh tiếng mãi í, nhưng mà nghĩ là Thái Linh nhiều fan hâm mộ, nên ngập ngừng mãi không dám nói ra, cuối cùng cơ hội đến là rút tiền nhặt sách luôn. Có thể vì thế mà dám để nửa năm không động tới, chứ nếu không là vội vàng trả nợ rồi.
    @Pink: Thực ra đọc cuốn sách đến trước chương cuối cùng là đã có thể rút ra được những điều ai cũng rút ra (như rút tiền) ở trên. Hơi buồn 1 tẹo là tác giả giải thích thêm cặn kẽ ở chương cuối, chắc sợ vài người đọc nào đó không hiểu.
    @Goldmund: Em định dùng cái này trị sốt cho Nhị Linh đấy ạ. :)) Mà không biết hết chưa mà (vẫn) không thấy ghé chơi.
    @Ngọc Lan: Mục đích viết cái này 1 là để nói ra câu kết (bạn Thái Linh này toàn diện lắm í, khen mãi không hết), 2 là để lôi kéo thêm mấy người đọc cho cuốn sách (Nhã Nam không biết có trả tiền quảng cáo cho mình không nhỉ)
    @Tiamo: Cũng có thể là hành trình về hư vô nhỉ.
    @thichhoctoan: Cảm ơn anh nhiều ạ. Em cũng rất thích học toán. Em đã có ghé blog anh vài lần, nhưng rụt rè rón rén lắm ạ.
    @LSD: Cảm ơn bác nhiều nhiều, được khen mát lòng mát dạ lắm í. Vâng, thời bây giờ bác cứ thích tự nhiên, đa dạng các kiểu cho nó giống Herodotus bác ạ. :)
    @Imagine: "Của biếu là của lo, của cho là của nợ" đấy em. Mai An Tiêm đã dạy như thế mà. Mua dưa hấu về ăn rồi đọc sách nhặt hột (dưa) nếu có nhé :p

    Trả lờiXóa