Thứ Sáu, 30 tháng 10, 2009

Bô xít Brazil - ô tô Châu Âu



Hồ Turucuí (Brazil) - hồ ngăn nước làm thủy điện phục vụ sản xuất bô xít thành nhôm. Ảnh: PlusMinus

Một nguyên nhân dẫn đến việc đói khát bô xít toàn cầu là do ngành công nghiệp sản xuất ô tô muốn tạo ra những chiếc xe nhẹ hơn, đỡ tiêu tốn nhiên liệu hơn và qua đó giảm bớt độ thải khí bẩn như CO2. Theo tính toán của tổng hiệp hội sản xuất nhôm toàn cầu, mỗi chiếc xe ô tô được sản xuất tại Châu Âu sẽ dùng đến 160 kg nhôm thay thế cho gang thép ở thời điểm 2010. Thế nhưng, quá trình sản xuất nhôm hiện đang gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Ở Brazil, tập đoàn Alcoa đã chiếm lấy một trong những mỏ bô xít lớn nhất toàn cầu. Thứ chất khoáng màu đỏ được dùng làm nguyên liệu sản xuất nhôm nằm chỉ vài mét dưới tán rừng nguyên sinh Amazonas gần Juruti Velho. Tập đoàn Alcoa dùng mọi cách để tô hồng hành động khai khoáng này: họ chi 19 triệu đô la cho các dự án xã hội và môi trường và khoe sẽ biến nơi đây thành "dự án khai mỏ tốt nhất thế giới" và thậm chí để lại "một tình trạng tốt đẹp hơn" cho cảnh vật, theo lời ông chủ tịch tập đoàn khu vực Nam Mỹ Franklin Feder. Tuy nhiên, việc khai khoáng này vấp phải phản đối của nhân dân.

Từ nhiều năm nay, người dân sống tại đây biểu tình chống lại dự án. Khoảng 9000 người dân vốn sống phụ thuộc vào tài nguyên rừng và hồ nguyên sinh ở khu vực xây dựng mỏ khai khoáng. Họ không được đoái hoài tới và phải đấu tranh giành lấy quyền lợi trên mảnh đất tổ tiên họ đã sống hàng trăm năm nay. Mãi đến tháng 9 vừa qua, nhà nước Brazil mới chính thức công nhận quyền lợi của họ sau những cuộc tranh đấu mạnh mẽ của người dân.

Tuy vậy, nhiều người dân bản xứ vẫn chưa hài lòng. Họ sợ rằng các mỏ khoáng sẽ phá hoại môi sinh. Ngoài việc những vòi bơm khổng lồ hút mất 200 lít nước mỗi giây từ hồ để rửa khoáng, còn chất thải dưới dạng bùn đỏ không thể được đẩy xuống hồ vì sẽ làm chết các sinh vật dưới nước. Lời hứa trồng 6000 ha rừng của tập đoàn khai thác nhằm bù lại phần diện tích tàn phá cũng không được chấp nhận, vì rừng nguyên sinh không thể phục hồi hoàn toàn được bằng cách trồng mới.

Bên cạnh việc chất thải độc hại phải được chôn sâu xuống lòng đất, quá trình chuyển hóa bô xít thành nhôm còn tiêu tốn năng lượng điện khủng khiếp. Ở Brazil, nguồn điện thường được sản xuất bằng thủy điện. Một trong những nguồn điện chủ yếu cho ngành công nghiệp nhôm Brazil là hồ ngăn nước Tucuruí. Vùng hồ thủy điện này không được chặt cây trước khi bị ngâm hoàn toàn dưới nước. Giờ đây những cây cỏ dưới hồ bắt đầu phân hủy, quá trình này tạo nên một loại khí rất độc hại là Methan. Theo những nghiên cứu của tiến sĩ Günter Gunkel (đại học kỹ thuật Berlin) thì "về tổng quan, các hồ thủy điện không phải là một dạng năng lượng sạch. Lượng khí methan thải ra thậm chí lớn hơn lượng khí thải độc hại từ một nhà máy nhiệt điện cùng công suất".

Tàn phá rừng nguyên sinh nhiệt đới, sản xuất điện tổn hại môi trường - cái giá phải trả cho những chiếc xe ô tô nhẹ hơn, tốn ít nhiên liệu hơn thực ra quá đắt. "Các nước công nghiệp phát triển đang tìm cách giảm lượng khí thải nhà kính xuống bằng cách chuyển lượng khí thải đó sang các nước đang phát triển ở nơi xa xôi. Người dân ở các nước có công nghiệp sản xuất nhôm phải gánh chịu những vấn đề về môi trường." - nhà nghiên cứu khí hậu, Giáo sư Mojib Latif (Viện nghiên cứu Kiel) nhận xét.

***********
marcus (c) dựa theo bài viết của Michael Lang cho chương trình PlusMinus của đài truyền hình WDR (Đức). Một người bạn của marcus tham gia làm bộ phim tài liệu về việc sản xuất nhôm từ bô xít ở Brazil tàn phá môi trường ra sao. Phim vừa được chiếu trên đài truyền hình quốc gia ARD tuần qua.

3 nhận xét:

  1. bài hay. Thấy quải cho nhưng nước "đang phát triển " quá.

    Trả lờiXóa
  2. Nhom dau phai danh cho san xuat o to la chinh. Nhung chiec xe Nhat nhe top ma dau co can nhom. Nhat toan su dung plastic loai cung thoi do.

    lvu

    Trả lờiXóa
  3. Khái niệm sustainable development càng ngày càng trở nên nguy hiểm :(
    Những chiến dịch tuyên truyền bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng đang là những motto hấp dẫn nhất hiện giờ với các kết quả rất ambiguous, em quả thật rất nghi ngờ động cơ của các điều phối viên đứng đằng sau (e.g. Al Gore). Sustainability sells!

    Trả lờiXóa