Thứ Sáu, 11 tháng 12, 2009

Lối thoát nào cho Liên hoan phim Việt Nam?

Ngoài 15 bộ phim truyện, Liên hoan phim (LHP) Việt Nam lần thứ 16 còn có phim truyền hình, tài liệu, khoa học và hoạt hình. Đã đến lúc cần tách riêng phim truyện điện ảnh bằng một LHP đúng nghĩa.

Sự lạc hậu của mục đích

LHP Việt Nam vốn là dịp để ngành điện ảnh - được tài trợ 100% bởi ngân quỹ quốc gia, sử dụng phim - được coi là một phương tiện tuyên truyền cho chế độ, đến phục vụ các vùng miền trong cả nước. Địa phương đăng cai nhân dịp LHP có cơ hội và lý do để cải tạo hệ thống chiếu bóng, nhân dân địa phương được dịp tiếp xúc với nghệ sĩ điện ảnh. Nếu xét về mặt này, LHP Việt Nam đã mang đến những lợi thế nhất định trong việc phát triển mạng lưới chiếu bóng trong một thời gian dài, khi mà cả năm nhân dân địa phương mới có dịp được tiếp xúc với phim ảnh một lần, qua những đội chiếu bóng lưu động ở các sân kho hợp tác xã hay sân bóng đá huyện.

LHP Việt Nam được tổ chức lần đầu tiên trong một tuần vào tháng 8.1970 tại Hà Nội theo quyết định của Bộ Văn hoá với tiêu đề: "Vì tổ quốc và chủ nghĩa xã hội - Vì sự nghiệp phát triển của nền điện ảnh dân tộc". Diễn ra từ hai đến bốn năm một lần, tổng cộng đã có 16 kỳ LHP.

Có chín địa phương trong cả nước từng là nơi đón tiếp giới điện ảnh Việt Nam trong các kỳ liên hoan.

Đứng đầu là Hà Nội với bốn lần (1970, 1973, 1980, 1986), TP.HCM với ba lần (1977,1983, 2009), Hải Phòng với hai lần (1975, 1993). Các tỉnh thành còn lại gồm Đà Nẵng, Nha Trang, Huế, Vinh, Buôn Ma Thuột và Nam Định mỗi nơi từng tổ chức một lần.

Tuy nhiên, khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, đặc biệt với sự xuất hiện của các công ty sản xuất, phát hành và chiếu bóng tư nhân từ nhiều năm trở lại đây, mục tiêu trên không còn hợp thời nữa. Đồng thời, với sự bùng nổ thông tin trong kỷ nguyên kỹ thuật số và mạng internet, cũng như sự tràn lan của băng đĩa lậu có nguồn từ Trung Quốc hay nội địa, khán giả đã có điều kiện tiếp xúc với điện ảnh thế giới nhiều hơn là những phim được chiếu trên truyền hình hay tại LHP quốc gia.

Có thật sự là LHP?

Một LHP nói chung phải tạo điều kiện cho khán giả xem phim và giao lưu với người làm điện ảnh. Phim được lựa chọn chiếu phải mới, mặt bằng phim phải đa dạng. Ở một nền điện ảnh mỗi năm chỉ sản xuất được từ 5-15 phim như Việt Nam, việc tổ chức một LHP quốc gia hàng năm thực sự là một khó khăn lớn. Điều đó lý giải nguyên nhân tại sao vài năm mới có một LHP.

Tại LHP Việt Nam, các phim cũ từng ra rạp thì khán giả đã biết, còn lại là các phim được nhà nước đầu tư sản xuất và không có cơ hội trụ lại tại rạp bởi chỉ được chiếu vài buổi trong các dịp kỷ niệm hoặc là không bao giờ được ra rạp. Điều đáng nói là hầu hết các phim loại này, tạm quên đi yếu tố nghệ thuật, đều có chất lượng giải trí không cao, do đó thiếu lực hút với khán giả ngay cả khi đi LHP. Giải Bông sen vàng của LHP Việt Nam vô hình trung dần trở thành một Cánh diều vàng nối dài kết hợp với một LH truyền hình nối dài và ngày càng mất đi tính quan trọng của nó trong lòng giới điện ảnh cũng như người hâm mộ điện ảnh.

Như vậy, LHP Việt Nam cho đến nay không thể được gọi là một LHP đúng nghĩa mà thực chất là một hội nghị tổng kết ngành mang đậm không khí công chức và tuyên truyền.

Giải pháp nào?

Tại LHP Việt Nam lần thứ 15 vào năm 2007, Nam Định đã gặp nhiều khó khăn trong công tác tổ chức một sự kiện lớn có nhiều nghệ sĩ từ các miền đất nước về tham dự. Phần đông giới bình luận cho rằng cần đưa LHP Việt Nam về một địa phương duy nhất có cơ sở vật chất đầy đủ. Hà Nội và TP.HCM là hai cái tên được đưa ra nhiều nhất. Tuy nhiên, có nên và có cần một LHP Việt Nam tiếp tục tồn tại ở dạng như thế này khi mà hàng năm đều đã có các giải thưởng chuyên môn dành cho các thể loại phim được trao trong LHP Việt Nam (của hội Điện ảnh, của đài truyền hình)?

Không, Việt Nam cần một LHP đúng nghĩa. Trong điều kiện số phim nội địa sản xuất hàng năm còn ít ỏi, có lẽ nên tổ chức một LHP quốc tế.

Từ LHP quốc tế này, điện ảnh nội địa mới có động lực phát triển. Khi điện ảnh nội địa mạnh mẽ, mới đủ đầu phim và điều kiện để tổ chức một LHP quốc gia.

Theo thông tin công bố với giới truyền thông, vào mùa thu 2010, sẽ diễn ra LHP Quốc tế Hà Nội nhân kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long. Nhưng liệu rằng LHP này có được duy trì không và với định hướng phát triển ra sao, hay chỉ là một sự kiện kỷ niệm đình đám rồi thôi? Một LHP quốc tế đúng nghĩa cần một ban tổ chức LHP mang tính thường xuyên và cần được sự hỗ trợ về kinh phí của bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch cùng các ban ngành liên quan. Có như vậy người quan tâm điện ảnh mới không phải thở dài mỗi kỳ LHP Việt Nam đến với những trăn trở năm nào cũng như nhau mà rốt cuộc chuyện đâu vẫn hoàn đấy.

*********************************************
Bài đã đăng trên Sài Gòn Tiếp Thị Online.

Ghi chú: Cứ tưởng bài này không đăng được vì đề xuất bỏ LHP Việt Nam yêu quý. Nhưng mà cuối cùng cũng được đăng, dù là online. Cảm ơn SGTT.

4 nhận xét:

  1. Chung ta khong nen phan biet phim giai tri voi phim nghe thuat. No vo ly boi vi neu khong co gia tri nghe thuat thi lam sao khan gia thich va huong ung duoc ? Lam phim la lam nghe thuat de phuc vu khan gia, va khi nghe thuat loi cuon khan gia roi thi tu do khan gia moi ung ho phim ma ho ua thich. Roi vi su huong ung cua khan gia trong do co nhung nha dau tu moi co the co nhieu phim phat hanh duoc.. Lam phim khong phai la de cat trong hoc tu . O My co vo so phim khong co ai coi la vi vay. Phai thuc te thi moi tien bo duoc. Dung khinh thuong khan gia vi ho la nhung sinh vien hoc sinh, nhung tri thuc hien dai cua dat nuoc. Neu nhu khong co ho thi dat nuoc se duy tri o cho lac hau . Xin quy vi hay vi mot tuong lai tot dep cua dat nuoc ma dep bo di nhung cai loi thoi do mot thieu so dang ap dat cua nhung nguoi duoc lam giam khao. Xin cam on

    Trả lờiXóa
  2. Bac cho toi hoi, sao co gai Canh dieu vang roi lai co ca Bong sen vang la sao? Toi tuong hai cai giai nay gop lam mot roi?

    Trả lờiXóa
  3. Một năm sản xuất được vài bộ phim thì vứt quách cái liên hoan phim kia đi cho rồi.

    Trả lờiXóa
  4. @nặc danh: Hai giải này riêng biệt. Cánh Diều Vàng là của Hội Điện ảnh (trực thuộc Cục Điện ảnh) trao hàng năm, còn Bông Sen Vàng của Cục Điện ảnh chỉ trao vào các dịp LHP Việt Nam. Một phim có thể vừa được giải Cánh Diều Vàng, vừa được giải Bông Sen Vàng.

    Trả lờiXóa