Thứ Sáu, 29 tháng 1, 2010

Khâu lại cùng nhau


Họa sĩ Huỳnh Thủy Châu: „Khâu lại cùng nhau“ nhân dịp Tết của đỏ và vàng

Là một người con của Sài Gòn, họa sĩ Huỳnh Thủy Châu đã định cư ở Mỹ được hơn mười năm nay. Tinh thần của mảnh đất và con người Sài Gòn thường len lỏi vào các tác phẩm đầy tính trăn trở của chị một cách tự nhiên như hơi thở.

Chị có còn thấy mình là người Sài Gòn sau bao năm xa xứ?

Huỳnh Thủy Châu (HTC): Tôi sinh ra ở Hà Nội, bệnh viện Phùng Hưng. Nhà tôi ngày xưa ở Thụy Khuê, khu tập thể trường Đại học Mỹ thuật, nơi má tôi công tác. Ba má tôi là dân học sinh miền Nam nên tháng Sáu 1975, tôi theo gia đình chuyển vào Sài Gòn và được Sài Gòn hóa từ lúc ấy. Tuy sinh ra ở Hà Nội, sinh sống và trưởng thành ở Sài Gòn, nhưng tôi lấy chồng người Huế, làm dâu xứ Huế và được học ở Mỹ một khoảng thời gian khá dài (8 năm) nên cái cảm giác là người Sài Gòn sau bao năm xa xứ rất lạ. Trong cảm giác ấy có sự hòa nhập của một Hà Nội tuổi thơ, nàng dâu của Huế và những kinh nghiệm có được khi sống ở nước ngoài.

Hình ảnh Tết trong tưởng tượng của chị có màu sắc và bố cục như thế nào?

HTC: Tết ở Việt Nam luôn luôn tràn ngập màu đỏ. Màu đỏ phấp phới của cờ sao. Màu đỏ vuông vuông be bé của bao lì xì. Cái đỏ tươi rói mọng nước của dưa hấu. Cái đỏ dịu dàng của áo dài đi thăm thầy cô ngày mùng Hai Tết. Màu đỏ rộn ràng của xác pháo. Màu đỏ chít chách của vỏ hạt dưa văng tung toé khắp nơi. Màu đỏ trầm trầm nhang khói trong Chùa. Kế đến màu đỏ là màu vàng. Vàng của hoa mai. Màu vàng của mâm trái cây trên bàn thờ ông bà. Màu vàng lung linh của mọi thứ đèn nhấp nháy suốt đêm mà không sợ tốn điện trong ba ngày Tết. Vì những ký ức đó, vàng và đỏ luôn là hai màu chủ đạo trong sáng tác của tôi.

Bố cục cho chữ „Tết“ sẽ là một bố cục vừa mở vừa khép. Hình ảnh Tết là một hình ảnh rất quen thuộc cho mọi người Việt Nam. Đó là bố cục khép. Nhưng tôi đoán, màu đỏ và vàng của từng người sẽ rất khác với màu vàng và đỏ của tôi. Hy vọng hai màu chủ đạo của tôi sẽ gợi mở ra nhiều màu sắc khác, nhiều cảm giác và suy nghĩ khác từ người xem.

Với tác phẩm sắp đặt Sài Gòn Slum City (Sài Gòn thành phố ổ chuột), chị dành ra 6 tháng để biến xưởng vẽ của mình thành một nơi chuyên chở ký ức về quê hương và gia đình. Trải nghiệm đó đã giúp chị nguôi ngoai nỗi nhớ Sài Gòn như thế nào?

HTC: Không thể nói là sau khi làm xong dự án đó, tôi hết nhớ nhà, nhớ Sài Gòn. Nhưng phải nói là sau 6 tháng xây nhà trong xưởng vẽ, cảm giác nhớ nhà bắt đầu chuyển sang một giai đoạn mới. Hồi xưa tôi nhớ nhà một cách rất thụ động: hay khóc, hay than vãn, hay đòi về Việt Nam. Bây giờ, tôi nhớ nhà một cách năng động hơn: ít khóc hơn, nhớ về Việt Nam bằng con mắt tích cực hơn. Có những nơi ở Sài Gòn tôi chưa hề đặt chân tới, lạ lùng thay, tôi vẫn nhớ trong giấc mơ của mình. Đó là một cảm giác rất đặc biệt. Một Sài Gòn hoàn toàn mới trong ký ức. Mà nếu không đi xa, không xây nhà trong xưởng vẽ, thì chắc tôi không bao giờ có được.

Nổi bật trong các sáng tác của chị là tình yêu thương gia đình, đặc biệt là tình cảm về những người mẹ. Nếu như mẹ chồng chị là nguồn cảm hứng cho những sáng tác sắp đặt như Connection (Kết nối), mẹ đẻ chị - cũng là một họa sĩ – lại là nhân vật mang dấu vết mạnh mẽ trong các sáng tác văn học. Cũng là một người mẹ của hai đứa con, chị nghĩ gì về sự ảnh hưởng của tình cảm gia đình trong sáng tác của mình?

HTC: Hầu hết những sáng tác của tôi là tôi đối thoại với chính mình, nhưng để dành lại cho hai đứa con. Tụi nhỏ sinh ra và lớn lên ở Mỹ, không sớm thì muộn, tụi nhỏ sẽ là người Mỹ gốc Việt chứ không là người thuần Việt được. Nên trong mỗi sáng tác, tôi đều có một câu chuyện nhỏ ẩn chứa trong đó, để dành cho con sau này lớn, hy vọng tụi nó sẽ biết tới cái Việt Nam của mẹ nó. Cách chọn lựa chất liệu trong sáng tác của tôi cũng bị ảnh hưởng rất nhiều vì sự hiện diện của mấy đứa nhỏ. Tôi chọn chất liệu vải nhẹ nhàng (không độc hại) làm chất liệu chính thay vì sơn dầu (rất độc hại). Với vải và kim chỉ, tôi có thể làm việc ngay tại nhà, vừa làm vừa có thời gian với con. Tôi thích may vá vì nó gợi nhớ lại một tuổi thơ ở Việt Nam ngày xưa, khi đứa con nít nào cũng phải học kỹ năng này để may tên vô phù hiệu và vá lại những chỗ rách trên áo quần. Kỷ niệm đó ám ảnh tôi mãi. Tôi cũng dạy con mình may vá và thêu thùa. Thêm nữa, hành động may vá luôn đem lại cho tôi một cảm giác kết nối giữa tôi, quá khứ của tôi và con tôi, tương lai của tôi với nhau.

Tôi ưa thích sử dụng quilting (loại tranh vẽ bằng vải kiểu Mỹ, vừa là tranh, vừa là mền đắp) trong rất nhiều tác phẩm cũng là vì con. Một tấm quilt, theo truyền thống người Mỹ, có thể gấp lại cất đi và được truyền từ đời này sang đời khác. Một tấm quilt cũng là một câu chuyện kể trước khi ngủ cho con. Nên trong sáng tác tôi thường dùng màu sắc hay hình ảnh nhẹ nhàng thích hợp với con nít.

Một đề tài từng gây tranh cãi rất lớn tại cộng đồng người Việt ở Mỹ là tinh thần hòa hợp hòa giải trong sáng tác của chị như Two Flags (Hai lá cờ). Gần đây chị tiếp tục với câu chuyện hai màu đỏ và vàng trong dự án The 100 (100 con khỉ) được tự tay chị khâu bằng vải. Vượt qua mọi trở ngại, chị thẳng thắn đối diện với mọi chỉ trích và đề cao tinh thần tự do sáng tác trong nghệ thuật và kêu gọi mọi người Việt Nam dù ở đâu cần biết chấp nhận sự khác biệt. Nếu được nhắn gửi bằng lời tới những người Việt trên toàn thế giới nhân dịp Tết, chị sẽ nói gì?

HTC: Trong các sáng tác với may vá là phương tiện, Sewing Back Together (khâu lại cùng nhau) là thông điệp tôi muốn gởi tới cho tôi cũng như cho người xem. Mỗi người chúng ta đều có một dự án “khâu lại cùng nhau” những gì vướng víu, bực bội, khó chịu để sống thoải mái và tốt hơn. Tết cho ta cơ hội đó. Tết là một dịp để mọi người Việt Nam quên hết mọi hận thù, mọi khó khăn, cơm áo gạo tiền, quây quần bên nhau với những món ăn truyền thống, tà áo dài truyền thống, hướng về tổ tiên, trân trọng hiện tại và ước mong một tương lai tươi đẹp sẽ tới cho mọi người Việt Nam. Ở đâu cũng vậy, người Việt Nam dù có những chính kiến khác nhau, quá khứ khác nhau, giọng nói khác nhau, đều mong có một cái Tết tốt lành, hạnh phúc. Tôi mong mỗi dịp Tết là một nhịp cầu để mỗi người Việt chúng ta có cơ hội ngồi lại với nhau. Hiểu nhau hơn, yêu nhau hơn và cùng nhau bước tới. Cho một Việt Nam tươi sáng hơn.


Huỳnh Thủy Châu, họa sĩ, sinh năm 1971, hiện sống cùng chồng và hai con tại Davis (Bắc California, Mỹ). Tốt nghiệp cử nhân Mỹ thuật và An sinh xã hội đại học Berkeley (2006) và thạc sĩ Mỹ thuật đại học Davis (2008), hiện chị là giảng viên Mỹ thuật trường cao đẳng Sierra, Bắc California. Tác phẩm của chị đã được trưng bày tại Worth Rider Gallery (Berkeley), Nelson and Union Gallery (Davis), VAALA (Santa Ana), CUE Gallery (New York). Chị đã được trao một số giải thưởng quan trọng về Mỹ thuật của Mỹ.

Tác phẩm: Connection (2004), Unfinished Story (2005-2006), Sài Gòn Slum City (2006-2007), Boat (2008), Red and Yellow Link (2008), Series of An Nguyễn Story (2008-2009), Viet Link (2009), The 100 (2009).

Giải thưởng: Joan Mitchell Foundation Award (2008-2009), Robert Arnesson Award (2008), Robert and Colleen Haas Scholar (2005-2006).


*********************************

marcus phỏng vấn Lún Ghẻ. Hình minh họa ba mẹ con Lún, Beo và Bánh Xèo tại xưởng vẽ của gia đình.

Bài đã đăng trên Sài Gòn Tiếp Thị Xuân Canh Dần 2010. Bài ở đây (chắc là) đầy đủ hơn.

30 nhận xét:

  1. Trời bạn Lún của chúng ta oách nhỉ,nhưng Marcus quên vụ nấu ăn cũng rất connection của bạn Lún nhé.

    Trả lờiXóa
  2. Chị So ơi, khai thác bạn Lún thì có đến chục bài báo vẫn không hết đâu chị ạ, oách lắm.

    Trả lờiXóa
  3. Khi nào có báo chụp hình lên coi nha Marcus.

    Trả lờiXóa
  4. 905c là gì hả Lún?
    Phụng ơi, không có báo giấy. Chẳng biết có khi nào cầm được trong tay không.

    Trả lờiXóa
  5. để em mua cho 1 cuốn, cất đó, chừng nào về thì trao tay, ha.

    Trả lờiXóa
  6. Cảm ơn Imagine nhiều nha, thương.

    Trả lờiXóa
  7. trời trời trời, chữ "đọc " mà bối rối xúc động quá quánh mần sao ra vậy đó M. hihiihi iu M ghê. Được đăng báo xức động vậy đó. À, bữa Đậu nói ôm Lún chặt. Thiệt chặc. Bữa nay L ôm Đậu bêm nhà M nha. chặt nín thở luôn nha.

    Trả lờiXóa
  8. chị Lún trả lời dễ thương qué (kêu la thảm thiết_

    Trả lờiXóa
  9. Đọc thôi mà nhớ Sài Gòn da diết, nhớ Tết năm xưa da diết... Cám ơn Marcus và chị Châu

    Trả lờiXóa
  10. @Lún ơi:

    Kiểu này M. ghen chết đi đuợc. LOL.

    Trả lờiXóa
  11. Marcus oi! Bsi phong van cua chi Lun doc thich ghe do. Nguoi ke tiep duoc phong van la ai vay Marcus? Tks for sharing chu khong hong biet kiem o dau ra to bao de doc nua.

    Trả lờiXóa
  12. SGTT hình như có phát hành ở Châu Âu và Mỹ đấy Marcus ạh.
    Bài này hay quá, chị Lún tuyệt vời quá, Marcus hay quá.
    Thật là vui được quen biết mọi người

    Trả lờiXóa
  13. Chỉ có thế "Khâu Lại Cùng Nhau" khi nào cô Châu về ở Hà Nội khâu được lá cờ Vàng Ba Sọc Đỏ và ngồi ôm hai con chụp hình như trên
    Còn cái này chỉ "Khâu Một Phía" vì cô Châu khâu cờ Sao Đỏ ở Mỹ thì Mỹ OK, không bắt đi tù

    Trả lờiXóa
  14. Trường Social Work không thể dịch là "An Sinh Xã Hội" được, cô Châu biết điều này. Social Work trước 75 dịch là Cán Sự Xã Hội. Ra trường ngành này có thể làm việc ở nhiều Dept. Chứ không giới hạn chỉ làm việc ở bộ Xã Hội

    Trả lờiXóa
  15. @Nặc danh: Chị Châu học ngành Social Welfare chớ không phải Social Work.
    Còn về "khâu lại cùng nhau": nếu như bỏ được một phần định kiến đi thì khâu dễ hơn đấy ạ, chứ nếu không kim dễ đâm vào tay lắm.

    Trả lờiXóa
  16. Very funny, SW is just another term of SW. Tt is an MSW. Re "Khâu Lại Cùng Nhau" you are not addresing the issue im talking about. I know you all are sinh ra làm một kiếp người bị trị và không bao giờ có thể tự giải phóng mình. So Long

    Trả lờiXóa
  17. bài phỏng vấn nhẹ nhàng đúng với chất marcus

    khoái hướng khai thác theo màu sắc và hội họa :))

    chị Lún, một người phự nữ truyền thống, sống nhiều hoài niệm, và rất khéo tay, làm dâu Huế rồi thì có thể yên tâm làm dâu miền nào cũng được, vì làm dâu Huế rất khó :))

    lần tới sẽ là marcus phỏng vấn phanxine, chủ đề "Sàigon nhỏ nhớ về Sàigon lớn" :P

    Trả lờiXóa
  18. Khâu lại cùng nhau v.s Nối vòng tay lớn :))

    Trả lờiXóa
  19. Một HTC "đằm thắm" hơn rất nhiều so với vài năm về trước. ;P

    Nhưng vẫn là những câu trả lời phỏng vấn thông minh chân thành không ưỡn ẹo như người hỏi. (Ý em nói là bạn Marcus cũng thông minh, chân thành, không ưỡn ẹo như rứa. Trời, ta nói tiếng Việt dở ghê luôn, viết mà cứ sợ bị hiểu lộn) ;P

    PS: Hổ AQ bốn triệu còn cái này bi nhiêu? ;)

    Trả lờiXóa
  20. @Khuê Việt: trời, may quá có cái mở ngoặc, chớ không là hiểu lộn rồi :p
    Đại khái cái này đủ mua quà cho Beo Bánh Xèo còn lại nhậu với Lún và Nguyên xả láng sáng về sớm hehehe.
    Nói thế chứ bác Khuê Việt oánh giá bi nhiêu thì em xin bí nhiêu.

    Trả lờiXóa
  21. bạn Việt Khuê có biết bạn HTC hồi trước?
    cám ơn mấy bạn đã ủng hộ L và M về bài này. Xúc động lắm đó. Quà tết như vậy là quá sướng nha.
    Đợi mấy bạn còm hết bên này rồi Lún bưng hết trọn về nhà Lún cất nha.

    Trả lờiXóa
  22. Tính về nhà đọc bài mà qua đây thấy rồi, thôi để dành về đọc trước rồi đọc ở đây sau. Chị lún ghê gớm quá, Marcus quen toàn siêu nhân, tạm thời chỉ có thể nói thế ;))

    Trả lờiXóa
  23. @Lún Ghẻ: Thứ nhứt, người lỗi tiếng thì phải cho mọi tầng lớp cán, công, nông, binh biết đến chớ hà cớ gì mà khu (biệt) lại cho các tay chơi trai (playboys) hạng sang (trọng) như bạn Mắc-cợt là sao? ;)

    Thứ hai, Khuê Việt, chính danh làm guộng, không phải Việt Khuê. Việt Khuê là một người của công chúng khác, lỗi tiếng không kém quạ sỉ.

    @Marcus: Bia Đức đi (thứ gì cũng được, Pilsner càng tốt). ;D

    Trả lờiXóa
  24. đọc xong bài rồi, thấy hình như tên tác phẩm của chị Lún bị ảnh hưởng bởi Slumdog Mafia :D

    Trả lờiXóa
  25. Nhận xét này đã bị quản trị viên blog xóa.

    Trả lờiXóa
  26. cô Thủy này một là nhập nhằng đánh lận con đen, hai là chả biết mô tê khỉ khô gì hết... nội phân biệt giữa cái tên Sài Gòn ngày xưa vs. Tp. Hồ Chí Minh ngày nay mà còn không xong thì nói gì tới chuyện to tát như "vá cờ"

    chắc thím này tưởng ai cũng như thím chắc

    Trả lờiXóa
  27. Những ý kiến khác biệt khi đọc bài "Khâu lại cùng nhau”.

    http://hatnang.net/showthread.php?t=37571

    Trong tinh thần "khâu lại cùng nhau" mời cô Châu và bạn hửu trao đổi ở diễn đàn Hạt Nắng với các bạn cùng thế hệ 7X

    Trả lờiXóa
  28. Ngưởng mộ chị Lún ghẻ ...Hihi...

    Trả lờiXóa